Το Ασκληπιείο του Δαφνούντος: αρχαιολογική ανακάλυψη στον Αγ. Κωνσταντίνο Φθιώτιδας

Είναι γεγονός ότι τα μεγάλα κατασκευαστικά έργα, που πραγματοποιούνται εδώ και χρόνια στη χώρα μας, βοήθησαν στην αποκάλυψη εξαιρετικά σημαντικών μνημείων, δίνοντας έτσι την ευκαιρία στους αρχαιολόγους -όχι πάντα κάτω από τις ιδανικότερες συνθήκες, είναι η αλήθεια- να τα ερευνήσουν και να τα διατηρήσουν.

Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν οι πρόσφατες ανακαλύψεις που έγιναν στη Φθιώτιδα, πάνω από τον όρμο του Αγίου Κωνσταντίνου, στο ανατολικό άκρο των βορειοανατολικών πλαγιών του όρους Κνημίς. Οι ανασκαφές στη θέση "Ισιώματα" από τους αρχαιολόγους της ΙΔ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, που έγιναν με αφορμή την κατασκευή του αυτοκινητόδρομου Π.Α.Θ.Ε. -και σε ασφυκτικό από άποψη χρονοδιαγραμμάτων πλαίσιο- έφεραν για πρώτη φορά στο φως τμήματα μιας αρχαίας πόλης, των νεκροταφείων της και, το σπουδαιότερο όλων, ένα Ασκληπιείο.

«Πρόκειται για τον Δαφνούντα, πόλη και λιμάνι των Φωκέων και των Λοκρών, στα σύνορα Επικνημιδίου και Οπουντίου Λοκρίδος. Η θέση του σημερινού χωριού του Αγίου Κωνσταντίνου πρέπει να ταυτίζεται με τον αρχαίο λιμένα. Για τον Δαφνούντα η κυριότερη πηγή πληροφοριών είναι ο Στράβων (63 π.Χ. - 23 μ.Χ.), στα ''Γεωγραφικά'' του οποίου το όνομα της πόλης αναφέρεται σε διάφορα σημεία, π.χ. σε σχέση με την απόστασή της από άλλες γειτονικές πόλεις, σε σχέση με την καταστροφή της από παλιρροϊκό κύμα μετά από σεισμό, καθώς και σε σχέση με τη θέση της μεταξύ Οπούντιας και Επικνημίδιας Λοκρίδας. Όταν ο Στράβων επισκέφθηκε την περιοχή η πόλη ήταν ερειπωμένη και βρισκόταν σε χρήση μόνο το λιμάνι της. Η ταύτιση της θέσης, σύμφωνα με τις αναφορές του Στράβωνα και τα περιορισμένα πριν τις ανασκαφές οικοδομικά λείψανα στην περιοχή, έγινε από ερευνητές στα μέσα του 19ου και στις αρχές του 20ού αι.», πληροφορεί το ΑΜΠΕ η Προϊσταμένη της ΙΔ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και της 24ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, Μαρία - Φωτεινή Παπακωνσταντίνου. H κ. Παπακωνσταντίνου θα παρουσιάσει για πρώτη φορά στο κοινό τα αποτελέσματα της ανασκαφής στην Ετήσια Συνέλευση του Σουηδικού Ινστιτούτου στην Αθήνα, που θα γίνει την Πέμπτη 29 Μαρτίου 2012, στις 6.00 μ.μ., στο αμφιθέατρο του Μουσείου Ακρόπολης.

Το σημαντικότερο εύρημα ήταν το ιερό του Ασκληπιού, ένα από τα πληρέστερα διατηρημένα και πρωιμότερα Ασκληπιεία στον ελλαδικό χώρο, εφόσον οι πρώτες ενδείξεις λατρείας ανάγονται στα τέλη του 6ο αι. π.Χ. και η κτιριακή του οργάνωση αρχίζει ήδη από τον 5ο αι. π.Χ. Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα, η καταστροφή του συγκροτήματος θα πρέπει να συντελέστηκε στις αρχές του 1ου αι. π.Χ..

Πρόκειται για ένα οικοδομικό συγκρότημα που αποτελείται από δύο διαφορετικά κτίρια, το κτίριο Α το οποίο ταυτίζεται με το καταγώγειο (αίθουσα για τα κοινά γεύματα) και το κτίριο Β, όπου τοποθετούνται ο λουτρών, το άβατον και το εγκοιμητήριον. Ένας ναΐσκος και γύρω από αυτόν ένας μνημειώδης βωμός, εσχάρα και βόθροι γεμάτοι με τα υπολείμματα λατρευτικών και θεραπευτικών πράξεων, συμπληρώνουν την υποδομή του. Πληθώρα κινητών ευρημάτων όλων των κατηγοριών, όπως αναθηματικές στήλες, μαρμάρινα αγαλματίδια, επιγραφή, χάλκινα ειδώλια και κοσμήματα με τη μορφή του φιδιού, κατ' εξοχήν σύμβολο του θεού, αλλά κυρίως ενεπίγραφα όστρακα με χαραγμένο το όνομά του, επιβεβαιώνουν την ταύτιση.

Τα καλά νέα συνεχίζονται. Το Ασκληπιείο του Δαφνούντος, παρά το γεγονός ότι αποκαλύφθηκε απρόβλεπτα πάνω στην κεντρική αρτηρία του αυτοκινητόδρομου Π.Α.Θ.Ε. λίγο πριν την ολοκλήρωσή της, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η τροποποίηση της χάραξής της, θα διασωθεί με τον καλύτερο τρόπο. Για το σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκε η οργανωμένη μεταφορά και επανατοποθέτησή του σε γειτονικό χώρο, όπου εγκιβωτίστηκε για λόγους προστασίας και στη συνέχεια εκπονήθηκαν οι απαιτούμενες μελέτες για την αποκατάσταση και ανάδειξή του.

Στην ομιλία της η ανασκαφέας του μνημείου κ. Παπακωνσταντίνου, θα παρουσιάσει για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό το χρονικό και τα αποτελέσματα της ανασκαφής, καθώς και τις ενέργειες για τη διάσωση του Ασκληπιείου.

Οι σουηδικές ανασκαφές στην Καλαυρεία του Πόρου

Στην Ετήσια Συνεδρίαση του Σουηδικού Ινστιτούτου Αθηνών, ο διευθυντής του, 'Αρτο Πέντινεν, θα αναφερθεί στην αρχαιολογική έρευνα του Ινστιτούτου το 2011, που και πέρσι εστίασε το ενδιαφέρον του στο Ιερό του Ποσειδώνα στην Καλαυρεία του Πόρου. «Οι περυσινές έρευνες αφορούν κυρίως την περιβαλλοντική αρχαιολογία και επικεντρώνονται στη συγκέντρωση, με σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους, βιο-αρχαιολογικών κατάλοιπων που δεν εντοπίζονται με γυμνό μάτι. Παρόμοιες έρευνες συνεχίζονται και φέτος» δήλωσε στο ΑΜΠΕ ο κ. Πέντινεν.

Το Ιερό είναι γνωστό από τις πηγές ως έδρα αμφικτιονίας και ως άσυλο, στο οποίο μάλιστα κατέφυγε και πέθανε ο ρήτορας Δημοσθένης τον 4ο αιώνα π. Χ. Στις εργασίες πεδίου του 2011 έχουν εξετασθεί πολλά από τα κτίρια του ιερού, καθώς και τα κατάλοιπα της Εποχής του Χαλκού, δίπλα στον κύριο ναό. Έξω από το ιερό, όπου βρίσκεται η αρχαία πόλη της Καλαυρείας, έγιναν εκτενείς καθαρισμοί ενόψει μελλοντικών ανασκαφών. Μεταξύ των ευρημάτων ξεχωρίζει ένα χρυσό δαχτυλίδι που χαρίσθηκε στον Ποσειδώνα κατά τη Ρωμαϊκή εποχή. 

 

 

ofono