Υπόθεση Σνόουντεν: Θα δώσει λύση μια τσαρική σύμβαση του 1887;
Και οι δυο πρόεδροι, ο αμερικανός Μπαράκ Ομπάμα και ο ρώσος Βλαντιμίρ Πουτιν αναγνωρισαν--ο καθένας τους από διαφορετική πλευρά--ότι δεν υπάρχει συνθήκη, σύμβαση είτε συμφωνία των χωρών τους για την έκδοση φυγόδικων, καταζητούμενων κ.α. όπως ο Έντουαρντ Σνόουντεν ο οποίος παραμένει πάντοτε στο τράνζιτ του Σερεμετιεβο, της Μόσχας. Και όμως υπάρχει -και αυτό είναι η μεγάλη έκπληξη. Υπάρχει σχετική σύμβαση του 19ου αιώνα μεταξύ τσαρικής Ρωσίας και Αμερικής.
Το 1887 "η Ρώσικη Αυτοκρατορία υπέγραψε σύμβαση έκδοσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και έκτοτε καμιά πλευρά δεν την ακύρωσε", αποκάλυψε την Κυριακή ο επικεφαλής της νομικής υπηρεσίας του ρώσικου υπουργείου Δικαιοσύνης Σάακ Καραπετιάν.
Η σύμβαση ετέθη σε ισχύ από το 1893 και αμέσως προκάλεσε αντιδράσεις στην Αμερική επειδή όριζε, μεταξύ άλλων, ότι θα εκδιδόταν στη Ρωσία και άτομα που επιχείρησαν να δολοφονήσουν τον τσάρο είτε μέλη της οικογένειας του, μια πολιτική ενέργεια κατά την αμερικάνικη αντίληψη.
Πολλα μεσολάβησαν από τον 19ο αιώνα ως σήμερα, η τσαρική αυτοκρατορία καταλύθηκε, η Σοβιετική Ένωση ανέτειλε και κατέρρευσε, οι δυο χώρες πέρασαν δεκαετίες στα όρια του πολέμου και σήμερα, σε (πολιτικά) ήσυχο περιβάλλον, Μόσχα και Ουάσιγκτον προσπαθούν να βρουν έναν τρόπο να...απαλλαγούν από το "πρόβλημα Σναουντεν". Η σύμβαση του 1887 θα μπορούσε ίσως να βοηθήσει, αλλά δεν είναι ευανάγνωστη ούτε στη Ρωσία ούτε στην Αμερική.
Το Στειτ Ντιπαρτμεντ απαντώντας σε σχετική ερώτηση απέφυγε να δηλώσει κάτι συγκεκριμένο. Περιορίστηκε να επαναλάβει ότι "η θέση των ΗΠΑ, από καιρό, είναι ότι δεν υπάρχει εν ενεργεια συνθήκη έκδοσης" μεταξύ των δυο χωρών.
Το 1970 μια έκθεση του ΟΗΕ για τις διεθνείς συνθήκες δείχνει ότι η Ουάσιγκτον το 1941 είχε διαγράψει από τα επίσημα έγγραφα της τη συμφωνία έκδοσης, παρόλο που η συνθήκη της τσαρικής εποχής απαιτεί να ειδοποιηθεί επισήμως το άλλο μέλος για τον τερματισμό της ισχύος της. Τέτοια επίσημη ειδοποίηση δεν υπηρξε. Σύμφωνα με δημοσιεύματα εφημερίδων του 1947 οι αρμόδιοι στο Στειτ Ντιπαρτμεντ δεν ήταν "απολύτως βέβαιοι" αν υπήρχε συμφωνία έκδοσης που να καλύπτει και την σοβιετική εποχη. Το ερώτημα προέκυψε όταν στις αρχές του 1947 η Μόσχα ζήτησε την έκδοση του Ρώσου διπλωμάτη Κιριλ Αλεξεγιεφ ο οποίος με την οικογένεια του είχε καταφύγει στις ΗΠΑ από την σοβιετική αντιπροσωπεία στο Μεξικο. Το Στειτ Ντιπαρτμεντ απάντησε στη Μόσχα ότι "δεν υπάρχει συνθήκη έκδοσης" μεταξύ των δυο χωρών και γι αυτό "δεν θα τον παραδώσει στις σοβιετικές αρχές". Το 1974 έκθεση του Στειτ Ντιπαρτμεντ για τις διεθνείς συνθήκες χαρακτηρίζει τη συμφωνία του 1893 "εν αχρηστία".
Υπάρχει όμως συνέχεια. Ο καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Νεβαδας και πρώην νομικός σύμβουλος του Στειτ Ντιπαρτμεντ Κρίστοφερ Μπλάκλει δήλωσε την Κυριακή σύμφωνα με tovima, ότι ακόμη και αν οι δυο πλευρές δεν θεωρούν "εν ενεργεια" την σύμβαση η ακύρωση της "απαιτεί οπωσδήποτε" αυτή να γίνει "μέσω επίσημων οδών, συνήθως της διπλωματικής". Κατά τα φαινόμενα, "δεν έγινε κάτι τέτοιο".
Ωστόσο, πάρα την έλλειψη σύμβασης οι ΗΠΑ παρέδωσαν στη Σοβιετική Ένωση την δεκαετία του '80 τους ναζιστές Φεοντοροφ Φεντερενκο και Καρλ Λινας. Ο πρώτος καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε και ο Λίνας πέθανε προτού γίνει η δίκη του. Αλλά και μετά την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης οι ΗΠΑ συνέχισαν να παραδίδουν στη Ρωσία υπόδικους για εγκληματικές πράξεις. Πρόκειται για αρκετές εκατοντάδες.
Τα τελευταία χρόνια η Μόσχα επανειλημμένα κάλεσε την Ουάσιγκτον "να αναζωογονήσουν" τη διμερή συμφωνία έκδοσης. Υπάρχουν σε αμερικάνικες φυλακές Ρώσοι, όπως ο καταδικασμένος Βικτορ Μπουτ και ο λαθρέμπορος Κονσταντίν Γιαροσένκο.